งูสวัดมาจากอีสุกอีใส จริงหรือไม่?

อีสุกอีใส vs งูสวัด เชื้อเดียวกัน แต่ก่อโรคต่างกัน

หลายคนคุ้นเคยกับโรคอีสุกอีใสและมักเข้าใจว่าเป็นโรคที่เกิดในเด็ก เมื่อเป็นแล้วก็หายและไม่ต้องกังวลอีก หลายครอบครัวจึงอาจมองว่าการฉีดวัคซีนไม่ใช่เรื่องจำเป็นนัก อย่างไรก็ตาม ความจริงที่หลายคนอาจยังไม่ทราบคือ เชื้อที่ทำให้เกิดอีสุกอีใสไม่ได้หายไปจากร่างกายหลังจากที่อาการดีขึ้นแล้ว แต่ยังคงแฝงตัวอยู่ในระบบประสาท และอาจกลับมาก่อโรคได้อีกในอนาคตในรูปแบบของ “งูสวัด”

โรคงูสวัดมักพบในผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันลดลง เช่น ผู้ที่มีโรคประจำตัว ผู้ที่พักผ่อนน้อย เครียดสะสม หรือผู้ที่ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน แม้จะเคยเป็นอีสุกอีใสมาก่อนหลายสิบปี เชื้อก็ยังสามารถกลับมาทำให้เกิดโรคได้ ดังนั้นการทำความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสองโรคนี้ รวมถึงบทบาทของวัคซีน จึงเป็นเรื่องสำคัญในการดูแลสุขภาพระยะยาว

เชื้อก่อโรค

โรคอีสุกอีใสและงูสวัดเกิดจากเชื้อไวรัสชนิดเดียวกัน คือ Varicella-Zoster Virus (VZV) ซึ่งอยู่ในตระกูล Herpesvirus เชื้อไวรัสกลุ่มนี้มีลักษณะสำคัญคือ เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้วสามารถหลบซ่อนอยู่ในเซลล์ของระบบประสาทได้เป็นเวลานาน โดยที่ผู้ติดเชื้ออาจไม่มีอาการใดๆ ในช่วงที่เชื้ออยู่ในระยะแฝงตัว

การเกิดโรค

เมื่อร่างกายได้รับเชื้อ Varicella-Zoster Virus เป็นครั้งแรก มักแสดงอาการในรูปของ โรคอีสุกอีใส ซึ่งพบได้บ่อยในเด็ก อาการที่พบบ่อย ได้แก่ ไข้ อ่อนเพลีย และมีผื่นตุ่มน้ำใสขึ้นตามผิวหนังทั่วร่างกาย หลังจากผ่านระยะของโรค ผื่นจะค่อยๆ แห้งและตกสะเก็ด จากนั้นอาการก็จะหายไป อย่างไรก็ตาม แม้ว่าอาการของโรคจะหายแล้ว แต่เชื้อไวรัสไม่ได้ถูกกำจัดออกจากร่างกายทั้งหมด เชื้อจะเดินทางไปตามเส้นประสาทรับความรู้สึก และไปแฝงตัวอยู่ที่ ปมประสาท (nerve ganglia) ของระบบประสาท โดยอยู่ในภาวะสงบเป็นเวลานานหลายปี หรือบางครั้งอาจนานหลายสิบปีโดยไม่แสดงอาการ

เมื่อเวลาผ่านไป หากร่างกายมี ภูมิคุ้มกันลดลง เช่น

• อายุเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปี
• ภาวะร่างกายอ่อนแอหรือภูมิคุ้มกันต่ำ
• โรคประจำตัวบางชนิด
• ความเครียดหรือการพักผ่อนไม่เพียงพอ