ภาวะกระดูกพรุนในวัยหนุ่มสาว เรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิด
วัยรุ่นและวัยทำงานจำนวนมากมีรูปแบบการใช้ชีวิตที่เร่งรีบ นั่งทำงานหน้าจอเป็นเวลานาน พักผ่อนไม่เพียงพอ ดื่มกาแฟแทนน้ำ และออกกำลังกายน้อยลง หลายคนมองว่า “เรื่องกระดูก” เป็นปัญหาของผู้สูงอายุเท่านั้น จึงไม่ใส่ใจดูแลตั้งแต่อายุน้อย แต่ความจริงคือ มวลกระดูกจะค่อยๆ ลดลงได้ตั้งแต่วัยหนุ่มสาว หากมีพฤติกรรมเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง เมื่อเวลาผ่านไปอาจนำไปสู่ภาวะกระดูกบางหรือกระดูกพรุนเร็วกว่าปกติ และเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม กระดูกหัก หรือปวดหลังเรื้อรังในอนาคต
โครงสร้างกระดูกและการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ทำให้ผู้หญิงสูญเสียมวลกระดูกได้เร็วกว่าเพศชาย โดยเฉพาะช่วงที่ฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง เช่น หลังคลอดหรือช่วงก่อน–หลังวัยหมดประจำเดือน
แม้จะยังอายุน้อย หากมีภาวะฮอร์โมนแปรปรวน หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ ก็อาจเริ่มมีการสูญเสียมวลกระดูกได้ตั้งแต่เนิ่นๆ
2. บริโภคคาเฟอีนและแอลกอฮอล์เป็นประจำ
พฤติกรรมดื่มกาแฟจัด ชาเข้ม เครื่องดื่มชูกำลัง หรือแอลกอฮอล์เป็นประจำ อาจรบกวนการดูดซึมแคลเซียมของร่างกาย เมื่อร่างกายได้รับแคลเซียมไม่เพียงพอ จะดึงแคลเซียมออกจากกระดูกมาใช้ ส่งผลให้กระดูกบางลงในระยะยาว ยิ่งหากดื่มแทนน้ำ หรือดื่มร่วมกับการพักผ่อนน้อย ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงมากขึ้น
3. ได้รับวิตามินดีไม่เพียงพอ
วิตามินดีเป็นตัวช่วยสำคัญในการดูดซึมแคลเซียมเข้าสู่กระดูก หากขาดวิตามินดี ร่างกายจะไม่สามารถนำแคลเซียมไปใช้ได้อย่างเต็มที่คนวัยทำงานจำนวนมากอยู่ในอาคารทั้งวัน ไม่ค่อยโดนแดด หรือไม่รับประทานอาหารที่มีวิตามินดี เช่น ปลา นม หรือไข่ ส่งผลให้มวลกระดูกลดลงโดยไม่รู้ตัว
4. เคลื่อนไหวร่างกายน้อย
การไม่ออกกำลังกายหรือขาดกิจกรรมที่ลงน้ำหนัก เช่น การเดินเร็ว วิ่ง กระโดด หรือเวทเทรนนิ่ง ทำให้กระดูกไม่ได้รับการกระตุ้นให้แข็งแรง เมื่อกระดูกไม่ได้รับแรงกดหรือแรงดึงอย่างเหมาะสม ร่างกายจะลดการสร้างมวลกระดูกลง ส่งผลให้กระดูกบางและเปราะง่ายในอนาคต
ดูแลกระดูกตั้งแต่อายุน้อย สำคัญอย่างไร?
การสะสมมวลกระดูกที่ดีตั้งแต่วัยหนุ่มสาว เปรียบเสมือนการ “เก็บทุน” ให้กระดูกในระยะยาว หากปล่อยให้มวลกระดูกลดลงตั้งแต่ยังไม่สูงอายุ เมื่อถึงวัย 40–50 ปี อาจเข้าสู่ภาวะกระดูกพรุนเร็วกว่าคนทั่วไป
การดูแลเบื้องต้นที่ทำได้ง่าย ได้แก่
- รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและวิตามินดี
- ลดคาเฟอีนและแอลกอฮอล์
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ โดยเน้นกิจกรรมที่ลงน้ำหนัก
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
- ตรวจสุขภาพหรือประเมินความเสี่ยงด้านกระดูกเมื่อมีปัจจัยเสี่ยง
แม้จะอายุน้อย แต่หากมีพฤติกรรมเสี่ยงต่อเนื่อง มวลกระดูกสามารถลดลงได้โดยไม่รู้ตัว การเริ่มดูแลตั้งแต่วันนี้ ไม่เพียงช่วยลดโอกาสเกิดกระดูกพรุนในอนาคต แต่ยังช่วยให้การใช้ชีวิตประจำวันแข็งแรงและเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจในระยะยาว
